Το βιβλίο "Νεοκλασικά Σπίτια της Αττικής" του Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου παρουσιάστηκε σήμερα σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο
Δημαρχιακό Μέγαρο της Πλατείας Κοτζιά. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη έκδοση 400
σελίδων, που παρουσιάζει τις αποτυπώσεις 143 κτισμάτων σε όλη την Αττική.
Την παρουσίαση του βιβλίου έκαναν ο Δήμαρχος Αθηναίων
Νικήτας Κακλαμάνης, ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Κωνσταντίνος
Μουτζούρης, ο Πρόεδρος της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. Σπυρίδων Ραυτόπουλος, η
Καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Αικατερίνη Κρεμέζη-Δημητσάντου, η οποία
επιμελήθηκε το βιβλίο, ο Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Διονύσης Ζήβας και ο
Καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. Αναστάσιος Παπαϊωάννου.
Στο χαιρετισμό του, ο Δήμαρχος Αθηναίων Νικήτας Κακλαμάνης, αφού
συνεχάρη όλους όσοι εργάστηκαν για την έκδοση του βιβλίου, μεταξύ άλλων,
ανέφερε:
Το βιβλίο "Νεοκλασικά Σπίτια της Αττικής" του Εθνικού
Μετσόβιου Πολυτεχνείου παρουσιάστηκε σήμερα σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο
Δημαρχιακό Μέγαρο της Πλατείας Κοτζιά. Πρόκειται για μια ιδιαίτερη έκδοση 400
σελίδων, που παρουσιάζει τις αποτυπώσεις 143 κτισμάτων σε όλη την Αττική.
Την παρουσίαση του βιβλίου έκαναν ο Δήμαρχος Αθηναίων
Νικήτας Κακλαμάνης, ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου Κωνσταντίνος
Μουτζούρης, ο Πρόεδρος της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. Σπυρίδων Ραυτόπουλος, η
Καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Αικατερίνη Κρεμέζη-Δημητσάντου, η οποία
επιμελήθηκε το βιβλίο, ο Ομότιμος Καθηγητής Ε.Μ.Π. Διονύσης Ζήβας και ο
Καθηγητής της Σχολής Αρχιτεκτόνων Ε.Μ.Π. Αναστάσιος Παπαϊωάννου.
Στο χαιρετισμό του, ο Δήμαρχος Αθηναίων Νικήτας Κακλαμάνης, αφού
συνεχάρη όλους όσοι εργάστηκαν για την έκδοση του βιβλίου, μεταξύ άλλων,
ανέφερε:
"Πρόκειται για μία εξαιρετική δουλειά, η οποία δεν αποτυπώνει
απλά τα κτίρια ή τα μνημεία της πόλης αλλά διασώζει την αρχιτεκτονική μνήμη της
πόλης. Η επιλογή είναι τόσο αντιπροσωπευτική που βοηθά τον αναγνώστη να
αναψηλαφίσει με αξιοπιστία τόσο την εικόνα της πόλης όσο και το πνεύμα της κάθε
εποχής.
Θα ήθελα να επισημάνω ότι αυτή η πόλη έχει "πονέσει" πολύ
από τη γενοκτονία - θα έλεγα - των νεοκλασικών σπιτιών προς όφελος της
πολυκατοικίας. Αυτό λοιπόν που εμείς μπορεί να αναγνωρίζουμε νοσταλγικά ως
ωραίο στα συγκεκριμένα σχέδια, αποτελούσε την αυτονόητη εικόνα της Αθήνας και
της Αττικής γενικότερα και την καθημερινότητα για πολλούς.
Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι τα σχέδια αυτά λειτουργούν ως
εργαλείο αφύπνισης για την αισθητική αξία όσων μας έμειναν, ας αποτελέσει και
το παρόν λεύκωμα αφορμή για να συνειδητοποιήσουμε ότι η πόλη δεν μπορεί να
είναι έρμαιο αποφάσεων της όποιας αρχής, αλλά οι παρεμβάσεις πρέπει να γίνονται
με σεβασμό στην ταυτότητα, την ιστορία και την παράδοση της Αθήνας μας".
Ο Δήμαρχος Αθηναίων πρότεινε τη συνεργασία του Δήμου και του
Ε.Μ.Π., ώστε από κοινού να ζητηθεί η παραχώρηση από το Υπουργείο Πολιτισμού του
χώρου της παλιάς ταινιοθήκης στην οδό Κανάρη και Ακαδημίας, για να δημιουργηθεί
ένας μόνιμος εκθεσιακός χώρος με έργα φοιτητών του Ε.Μ.Π. και άλλων νέων
καλλιτεχνών.
Τόνισε δε ότι ο Δήμος θα παραχωρεί κάθε χρόνο, χώρο είτε
στην "Τεχνόπολη" είτε στο Πνευματικό Κέντρο "Μελίνα Μερκούρη", προκειμένου οι
φοιτητές της Σχολής Καλών Τεχνών και Αρχιτεκτόνων να έχουν την ευκαιρία να
παρουσιάζουν τα έργα τους στους κατοίκους και τους επισκέπτες της Αθήνας.
Αναφερόμενος στο ιστορικό αρχείο της πόλης, ο κ. Κακλαμάνης έκανε
πρόταση στον Πρύτανη του Ε.Μ.Π. και στους Καθηγητές της Αρχιτεκτονικής Σχολής,
στο πλαίσιο της εκπαιδευτικής τους δραστηριότητας, όσοι φοιτητές της Σχολής
επιθυμούν, να συμμετάσχουν στις εργασίες ψηφιοποίησης και αξιοποίησής του.
Στόχος είναι μέσα σε λίγους μήνες το ιστορικό αρχείο της Αθήνας να φιλοξενείται
σε μόνιμη έκθεση στο Δημαρχιακό Μέγαρο της Πλατείας Κοτζιά και όλοι οι κάτοικοι
της πρωτεύουσας να έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την ιστορία της πόλης τους.
Από την πλευρά του, ο Πρύτανης του Εθνικού Μετσόβιου
Πολυτεχνείου Κωνσταντίνος Μουτζούρης, αφού ευχαρίστησε τον Δήμαρχο Αθηναίων για
τη φιλοξενία, τόνισε, μεταξύ άλλων:
"Ο περισσότερος κόσμος έχει συνδέσει το Ε.Μ.Π. με την
τεχνολογία, την τεχνογνωσία, με τα εργαστήρια, τα λιμάνια, τις μηχανές, τα
μεταλλεία, ή ακόμη και με τα παιδιά των 19.000 μορίων που επιθυμούν να γίνουν
μηχανικοί.
Σκεφτήκαμε ότι είναι καιρός να βγούμε έξω και να πούμε ότι
το Πολυτεχνείο δεν είναι μόνο αυτά. Το Πολυτεχνείο είναι το ίδρυμα των
αρχαιολογικών ανασκαφών, των εικαστικών συλλογών, των ιστορικών κτιρίων. Το
Πολυτεχνείο έχει ανθρώπους με κουλτούρα και μεράκι. Και όχι μόνο τεχνολόγους.
Μία από τις Σχολές του Πολυτεχνείου είναι των Αρχιτεκτόνων
μηχανικών. Και όλοι εμείς είμαστε υπερήφανοι για αυτή τη σχολή. Διότι πιστεύω
ότι είναι η καρδιά του Πολυτεχνείου. Αυτή μας διανθίζει, μας ανεβάζει. Πέρα από
τον πλούτο των ανθρώπων και των φοιτητών, έχει και πολλούς άλλους πλούτους. Και
ένας από αυτούς, ανακάλυψα ο ίδιος τυχαία πριν από δύο χρόνια, νεοεκλεγείς,
όταν ξεναγήθηκα σε κάποιο από τα κτίρια της Σχολής και είδα κάποιες στήλες με πολύ
ωραία σχέδια, στα οποία έχουν δουλέψει καθηγητές και γενιές παλιών φοιτητών
αποτυπώνοντας τα νεοκλασικά κτίρια της Αττικής. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα, τα
σχέδια αυτά να εκδοθούν και να μη μένουν εκεί στενάζοντας από το βάρος του
χρόνου".
Μιλώντας για το βιβλίο "Νεοκλασικά Σπίτια της Αττικής", η
Καθηγήτρια της Σχολής Αρχιτεκτόνων Αικατερίνη Κρεμέζη-Δημητσάντου είπε: "Θελήσαμε
να συντάξουμε μια μελέτη επικεντρωμένη στη μορφή των κτισμάτων με νεοκλασικά
χαρακτηριστικά και στην αναζήτηση των βασικών κανόνων που καθορίζουν την όλη
σύνθεσή τους. Η σημασία του βιβλίου, επεσήμανε, αφορά κυρίως τη δημοσιοποίηση,
έστω και μέρους, της δουλειάς των σπουδαστών μας. Μια συλλογική δουλειά, η
οποία ξεπερνά το αποτέλεσμα μιας άσκησής τους σε ένα μάθημα και γίνεται
θησαυρός καθώς περνούν τα χρόνια, όπως το καλό κρασί. Στο βιβλίο αξιοποιείται
μέρος από αυτόν το θησαυρό που παράλληλα είναι δείγμα του ουμανιστικού
χαρακτήρα και της συνάφειας των σπουδών με τον πολιτισμό, της δημιουργίας
πολιτισμού στην Αρχιτεκτονική Σχολή, δείγμα της σύνδεσης Αρχιτεκτονικής με την
έξω από αυτήν πραγματικότητα".
Το υλικό του βιβλίου αντλήθηκε από το Αρχείο Σπουδαστηρίου
Αρχιτεκτονικής Μορφολογίας (ΑΣΑΜ) του ΕΜΠ, για το οποίο η κα Κρεμεζή-Δημητσάντου
τόνισε ότι "κάθε χρόνο εμπλουτίζεται με σπουδαστικές εργασίες με αντικείμενο
την Αρχιτεκτονική Αποτύπωση κτισμάτων που ανήκουν στο νεότερο μνημειακό πλούτο
της χώρας - εκκλησίες, δημόσια κτίρια και κατοικίες της Αθήνας και άλλων πόλεων
- καθώς και μελέτες για αξιόλογους παραδοσιακούς οικισμούς".
Αναφερόμενη στη δομή του βιβλίου, η Καθηγήτρια της
Αρχιτεκτονικής υπογράμμισε ότι "θελήσαμε να κοιτάξουμε τα κτήρια αυτά με
κριτήρια μορφολογικά - αισθητικά, να τα συγκρίνουμε μεταξύ τους με βασικές
παραμέτρους τις αρχές της σύνθεσης και της αισθητικής που είναι α-χρονικές,
αφήνοντας για το λόγο αυτό, παράμερα τον χρόνο και την ιστορία".
Η κα Κρεμεζή-Δημητσάντου αναφέρθηκε και στην ανεκτίμητη
συμβολή του ομότιμου καθηγητή Ντίνου Παπαϊωάννου ο οποίος πριν πέντε χρόνια,
αφιέρωσε τον χρόνο του προετοιμάζοντας το υλικό της μελέτης. Χαρακτηριστικά
είπε: "Με τη βοήθεια του Νίκου Κύρκου που χειριζόταν το Αρχείο, ο Ντίνος Παπαϊωάννου
ξεχώρισε ανάμεσα στις σπουδαστικές αποτυπώσεις μιας εικοσαετίας (1982-2001) τις
πιο άρτιες και με το υλικό αυτό προετοίμασε το εικονογραφικό μέρος του βιβλίο.
Ουσιαστικά προετοίμασε όλο το απαραίτητο υπόβαθρο ώστε να προχωρήσουμε στη
περαιτέρω μελέτη. Η σχεδόν αιφνίδια απώλειά του άφησε δυσαναπλήρωτο κενό στο
χώρο της αρχιτεκτονικής σκέψης και δράσης αλλά και μια μισοτελειωμένη μελέτη
που όμως αποφασίσαμε να δημοσιεύσουμε στην μορφή που μας την παρέδωσε με μικρές
μόνο αλλαγές".
Ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΜΠ Διονύσιος Ζήβας, μιλώντας για
την έκδοση του βιβλίου και το Νεοκλασικισμό, στον οποίο αναφέρεται η μελέτη,
τόνισε: "Ένα μέρος του πολύτιμου υλικού από το ΑΣΑΜ, δηλαδή οι αποτυπώσεις 143
κτισμάτων της Αθήνας και της Αττικής ευρύτερα, συγκεντρωμένο σε έναν επιβλητικό
τόμο 400 σελίδων με τον τίτλο "Νεοκλασικά Σπίτια της Αττικής" βρίσκεται σήμερα
κοντά μας για να μας υπενθυμίσει για άλλη μια φορά τη σημασία του υλικού του
Αρχείου. Ο ελληνικός Νεοκλασικισμός έχει μια σημαντική ιδιαιτερότητα σε σχέση
με τον Νεοκλασικισμό όπως αυτός εκφράζεται στις χώρες της δυτικής κυρίως
Ευρώπης. Σε εμάς πέρα από τα μεγάλα επίσημα κτίρια που όλοι γνωρίζουμε ο
Νεοκλασικισμός έγινε πολύ ευρύτερα αποδεκτός".
Ο Πρόεδρος της Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Σπυρίδων Ραυτόπουλος
επισημαίνοντας ότι η εκπαιδευτική διαδικασία στη Σχολή έχει μεγάλη πολιτισμική
αξία και αφήνει σημαντική πολιτιστική κληρονομιά, είπε μεταξύ άλλων: "Μέσα στις
δραστηριότητες της σχολής δεν είναι μόνο το εκπαιδευτικό κομμάτι. Είναι και μια
δραστηριότητα η οποία έχει στόχο τη διατήρηση και παρουσίαση εργασιών μιας
πολιτιστικής κληρονομιάς η οποία έχει χαθεί και είναι ένα πολιτιστικό κεφάλαιο
το οποίο σιγά-σιγά με την άκριτη ανάπτυξη που είχε η Αθήνα, εξαφανίστηκε. Στο
βιβλίο αυτό θα δείτε πολλά από τα κτίρια αυτά τα οποία έχουν εξαφανιστεί, με
κάθε τους λεπτομέρεια και με εκείνα τα στοιχεία που μπορούν να διατηρηθούν στη
μνήμη μας".
Τέλος, για την ιστορική αξία των κτιρίων που αποτυπώνονται
στο βιβλίο μίλησε ο Καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων Αναστάσιος Παπαϊωάννου, σημειώνοντας:
"Πιστεύω ότι αυτό το βιβλίο με αυτά τα υπέροχα σχέδια όψεων
και κυρίως κατόψεων εμπεριέχει λίγο έως πολύ ένα κομμάτι της ιστορίας αυτού του
τόπου. Γιατί τι άλλο είναι η πόλη από τους ανθρώπους της; Υπό αυτή την έννοια η
πόλη είναι γεμάτη από μνήμες ανθρώπων που έφυγαν από τη ζωή αλλά που άφησαν το
αποτύπωμά τους. Άφησαν δηλαδή τον τρόπο ζωής τους".
